Prof. Dr. Cüneyt Köksoy

Bacak Atardamar Tıkanıklığı İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Damar hastalığı özellikle 50 yaşından sonra erkeklerde daha yaygın olmak üzere kişilerin inde ortaya çıkar. Bu oran 65 yaşından sonra nufusun -20 sine ulaşır.

  •  
  •     Yaşınız 50 den fazla ise
  •     Aile yada yakın akrabalarınızda damar hastalığı örneğin kalp, anevrizma, inme varsa
  •     Yüksek kolesterolünüz var ise
  •     Şeker hastalığı var ise,
  •     Sigara içmiş yada içiyorsanız,
  •     Kilolu iseniz,
  •     Hareketli bir yaşantınız yok ise,
  •     Yüksek kan basıncı, kalp hastalığı yada diğer damar hastalıklarınız varsa,
  •     Yürürken bacaklarınıza ağrı geliyorsa,
  •     Ayaklarınızın kılları dökülüyor ise,
  •     Ayaklarda ve parmaklarda renk değişikli, morarma varsa,
  •     Ayaklarınızda ve ayak parmaklarınızda gece uyandıran ağrı varsa,
  •     Ayaklarınızda ve ayak parmaklarınızda iyileşmeyen yaralar varsa.

En sık neden damar sertliği yani aterosklerozdur. İkinci en sık neden ise Buerger hastalığıdır.

Bacaklardaki damar hastalığı aslında tüm vucut damarlarında olan hastalığın sadece bir bölümüdür. En sık ve önemli neden olan ateroskleroz hemen bütün atardamarları tutar. Bazen hastalarda sadece bacaklarındaki damar hastalığına bağlı şikayetler nedeni ile doktora giderler. Eğer inceleme yapılırsa bu hastaların bile yarısından çoğunda kalp ve beyin damarlarında değişik düzeylerde ateroskleroz bulunur. Diğer bir grup hastada ise kendilerini doktora getiren kalp, beyin, böbrek damarlarının hastalıklarına ek olarak bacak damarlarında hastalık saptanır.

En yaygın belirti kladikasyo yani yol yürümekle bacaklara gelip, dinlenmekle geçen ağrıdır. Bazen bacaklarda soğukluk, uyuşma, güçsüzlük olabilir. Çoğu zaman hastalar bu ağrılara alışır ve doktora gitmezler. Zamanla kan akımı artık istirahatta iken bile bacaklara yeterli miktarda gitmediğinde, artık ağrı istirahatta iken bile gelir. Çoğu kez başlangıç geceleri olur. Kişi gece uyurken ayağına ağrı gelmesi sonucunda uyanır, kalkıp dolaşınca ağrısı biraz geçer ve tekrar uyur. Bu bir sure sonra ağrı kalıcı hale gelip, artık gündüzleri de devam etmeye başlar. Daha ileri aşamalarda ise ayaklarda ve özellikle ayak parmaklarında ağrılı yaralar ve gangren gelişebilir.

Bacaklardaki damar hastalığı yürüme ağrısı nedeni ile yürüme mesafesinde kısıtlama, ağrı ve yaralar nedeni ile ızdıraba neden olmanın yanı sıra ilerleyip gangrene dönüşüp sonuçta bacağın kesilmesine yol açabilir. Öte yandan aterosklerozun ilerlemesi ile bacak damarlarında olan durumun benzeri daha hayati olan damarlarda örneğin kalp damarları, beyine giden damarlarda oluşabilir.

Doktor öncelikle sizi ve şikayetlerinizi dinleyerek damar hastalığı yönünden ip uçlarını elde eder. Daha sonra sizi etraflıca muayene eder. Bu muayenede ayaklarınızda iyileşmeyen yara, renk değişikliği, kıllarda dökülme, ağrılı yaralar olup olmadığına bakıp, ayak ve bacaklarınızda nabız muayenesi yapar. Bundan sonra ayak bileğinize bir manşon yerleştirip bir Doppler cihazı ile ayak basıncınızı ve kol basıncınızı ölçüp, bunları birbirine oranlayarak ayak bileği kol basınç indeksini (ABI) ölçer. Bu indeksin 0.9 un altında olması damar hastalığı teşhisini koyduracak en basit yöntemdir. Daha sonra hastalığın yeri, derecesi belirlemek ve tedaviyi planlamak için renkli Doppler ultrasonografi, BT anjiografi, MR anjiografi veya anjiografi isteyebilir. Öte yandan damar sertliği yani ateroskleroza neden olan durumları belirleyebilmek için kan basıncı ölçümü, kolesterol ve kanda yağ düzeyini, kan şekerini ölçmek için bazı kan testleri ister. Ayrıca aterosklerozun diğer organları ne kadar etkilediğini belirlemek için doktor sizden kalp, beyin ve böbreklere yönelik başka tetkikler yaptırmanızı isteyebilir.

Yaşam tarzında yapılacak bazı değişiklikler: Örneğin sigaranın bırakılması, yürüyüş, ayak bakımı ve hastalık için risk oluşturan yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve şişmanlığın tedavisi, İlaç tedavisi, Anjioplasti ve stent, Cerrahi tedavi

  • Doktorunuzun size uygulayacağı tedavilere ek olarak sizin yapabilecekleriniz damar hastalığı gelişimini engelleyebilir.
  • Sigarayı bırakın
  • Hareketli olun. Yani yürüyün, koşun, jimlastik yapın, v.b.
  • Sağlıklı beslenin. ( Daha çok meyve sebze, omega-3 yağ asiti içeren gıdalar, daha az yağ)
  • Düzenli olarak doktora gidin, check-up yaptırın,
  • Doktor size bir tedavi önerirse uygulayın
  • Damar hastalıkları ve ateroskleroz hakkında bilgi sahibi olun

Ginkgo ürünleri kanı sulandırıcı yada inceltici etkisi ile kladikasyo hastalarında yürüme mesafesini artırdığına dair bazı araştırmalar bildirilmiştir. Ancak Ginkgo fazla alınırsa yada kanı incelten aspirin gibi diğer ilaçlarla beraber alınırsa kanama yapabilir. Bu nedenle kendi başınıza bir tedaviye başlamadan önce doktorunuza danışın.

Aslında yürüme ağrısı nedeni ile geçirdiğiniz ameliyat çok gerekli bir girişim değildi. Yürürken gelen ağrı sanıldığının tersine bacaklarınız için çok kötü bir durum olmayıp, bacağınızın kesilme olasılığı %1-2 dir. Bu nedenle ameliyatsız tedavi en iyi seçenektir. Ameliyat olduğunuzda yapılan işlemin çoğu kez bir ömrü vardır ve günün birinde tıkanır. Ancak çoğu kez tıkanıklık oluştuğunda ameliyat öncesine göre durum daha kötü olur. Bu nedenle yürüme ağrısı için genelde ameliyat yapılmaması önerilmektedir.

Yürürken gelen ağrı için mutlak ameliyat yada stent gerekmez. Girişimsiz tedavilerle rahatlıkla idare edebilirsiniz. Ancak ameliyatın tersine, anjioplasti yada stent daha az rahatsızlık vererek, yürüme ağrınızın tedavisini sağlar. Bu nedenle anjioplasti yada stent uygulanabilir.

Şikayetlerinize göre sizde damar hastalığı var ve bu hastalık parmağınızdaki gangren nedeni ile çok büyük olasılıkla damar ameliyatı gerekiyor. Hiperbarik oksijen tedavisi sizin durumunuzdaki hastalara -sağlam bilimsel kanıtlara dayanmadan- sıklıkla uygulanan ve suistimal edilmiş bir tedavi şeklidir. Özellikle dokudan oksijen basıncı ölçülerek seçilmiş bazı hastalarda hiperbarik oksijen tedavisi etkili olabilmektedir. Ancak ülkemizde böyle bir ayrım yapılmadan her hastaya hiperbarik oksijen tedavisi uygulanmaktadır. Sizin durumunuzdaki hastalarda hiperbarik oksijen tedavisi için tek gerekçe ameliyat yapılamayacak kadar kötü durumda olmanızdır. Bunun dışında ayağınıza giden kan akımını artıracak olan anjioplasti/stent yada damar ameliyatı yapılması en gerçekçi tedavidir.

© Copyright 2016 - Cüneyt KÖKSOY